Tóm lược bài gốc
Đây là bài dẫn ngắn, không có lập luận riêng. Bài mở bằng định nghĩa empathy (hiểu, nhận biết và nhạy cảm với cảm xúc, suy nghĩ và trải nghiệm của người khác), giới thiệu một bài mới về chủ đề này của một L.E.T.® Facilitator, rồi gợi ý năm bài khác trên website GTI.
Bài gốc nói gì
- Bài giới thiệu bài "Do We Still Care About Empathy?" của Kelly Meier (tháng 9/2026).
- Năm bài gợi ý đọc thêm, thời gian đọc từ 1 đến 3 phút: về tác động của empathy lên kết quả kinh doanh, về cách hiểu từ "empathy", về cụm "Sounds like…", về câu "Bạn không nghe tôi!", và về việc Active Listening khó nhưng đáng làm.
Một chữ bị hiểu sai
Bài của GTI lần này rất ngắn: một định nghĩa, một lời giới thiệu bài mới, và năm đường dẫn đọc thêm. Mình viết dài hơn vì chữ empathy (đồng cảm) theo mình đang bị hiểu sai ở nhiều nơi làm việc.
Người quản lý nghe "đồng cảm" thường hình dung một trong hai cảnh: ngồi hàng giờ nghe nhân viên tâm sự chuyện nhà, hoặc chiều theo cảm xúc của người khác, ai buồn thì nhẹ tay, ai giận thì nhún nhường. Cả hai đều làm họ ngợp, do đó họ gạt đi: "Việc của anh là kết quả, không phải làm chuyên gia tâm lý."
Gordon nói gì về đồng cảm
Trong sách L.E.T.®, Tiến sĩ Thomas Gordon dẫn các nghiên cứu về những mối quan hệ giúp con người khỏe mạnh về tâm lý. Ban đầu người ta nghiên cứu chuyên gia tư vấn và nhà trị liệu giỏi, sau đó mở rộng sang giáo viên, vợ chồng, cha mẹ. Kết quả chỉ ra ít nhất hai điều kiện có mặt trong mọi mối quan hệ như vậy: empathy và acceptance (sự chấp nhận).
Đồng cảm, theo Gordon, là đặt mình vào chỗ người kia để hiểu "thế giới ý nghĩa riêng" của họ, tức cách họ nhìn sự việc và cảm nhận nó. Chấp nhận là để người kia được là chính họ ở thời điểm đó, không có ý định đổi họ thành người khác. Trong định nghĩa ấy không có chữ "đồng ý", không có chữ "chiều", và cũng không có chữ "lâu".
Ông giải thích lý do bằng thực tế rất đời: khi thấy mình bị phán xét, bị dọa hay bị ép phải đổi, con người chuyển sang tự vệ. Họ lo giữ an toàn cho mình trước, và thôi nghĩ thẳng vào vấn đề. Một môi trường đồng cảm làm điều ngược lại, giúp người ta đủ yên để tự nhìn và tự giải quyết.
Mười hai cách đóng cửa
Gordon liệt kê mười hai kiểu đáp mà ông gọi là Roadblocks to Communication (rào cản giao tiếp): ra lệnh, cảnh báo, giảng đạo lý, khuyên, lý lẽ thuyết phục, phán xét, khen, gán nhãn, phân tích, trấn an, hỏi dồn, và đánh trống lảng. Điểm chung của chúng là đều mang ý muốn đổi người kia, chứ không phải hiểu họ.
Điều bất ngờ với nhiều người là khen và trấn an cũng nằm trong danh sách. Gordon không cấm chúng nói chung. Lúc công việc trôi chảy, không ai có vấn đề, Bạn khen hay khuyên đều ít gây hại. Chúng chỉ thành rào cản khi người kia đang có chuyện trong lòng. "Thôi, chuyện nhỏ mà em" nghe tử tế, nhưng người nghe hiểu là cảm xúc của mình không đáng kể.
Đồng cảm chỉ cần một phút
Tiêu đề bài hỏi: "Bạn có một phút không?" Mình đọc câu đó như lời nhắc rằng đồng cảm là một khoảnh khắc chứ không phải một buổi họp.
Ví dụ minh họa: một nhân viên kho đi ngang phòng Bạn, buông một câu "Đợt này hàng về dồn quá anh ạ." Câu quen tay là "Ừ, cố lên em, tháng này cao điểm mà", nghe tử tế nhưng đã đóng cửa câu chuyện. Còn nếu Bạn dừng lại một phút, để người kia thấy Bạn nghe ra sự mệt trong câu nói ấy, có khi họ nói thêm một câu, và câu đó cho Bạn biết hai người trong ca đang định nghỉ.
Gordon còn ghi một điều mình thấy rất đúng ở chỗ làm: cảm xúc mạnh thường qua đi khá nhanh khi được đón nhận và thấu hiểu. Ông gọi cảm xúc là "người bạn", nghĩa là một tín hiệu báo có chỗ đang trục trặc, giống cơn đau báo bệnh của cơ thể. Trong 14 năm trong ngành Fitness, mình thấy cảm xúc của nhân viên là chỉ báo đến sớm hơn mọi con số trên báo cáo.
Không phải lúc nào cũng nghe được
Gordon nói thẳng: đừng giả vờ chấp nhận khi Bạn không thật lòng chấp nhận, và đừng đề nghị giúp khi Bạn không muốn giúp. Lúc đang dở việc gấp, nói "Anh đang dở việc, nửa tiếng nữa mình nói chuyện nhé" tốt hơn nhiều so với ngồi nghe mà mắt dán vào màn hình.
Nhân viên không cần một người sếp lúc nào cũng lắng nghe, họ cần một người sếp nghe thật vào những lúc nghe.
Đồng cảm cũng không có nghĩa là xuôi theo. Hiểu một người đang bực vì bị xếp ca cuối tuần không bắt Bạn phải đổi lịch. Khác biệt nằm ở chỗ họ rời đi với cảm giác mình đã được thấy, thay vì thấy mình chỉ là một ô trong bảng phân ca.
Câu hỏi suy ngẫm
- Tuần này Bạn nghe được bao nhiêu câu than nhỏ, và đáp lại bao nhiêu lần bằng "cố lên"?
- Trong mười hai rào cản, Bạn hay dùng nhất ba kiểu nào?
- Lần dừng lại một phút gần nhất cho Bạn biết thêm điều gì về đội?
Biết tên các rào cản thì dễ, bỏ được chúng lúc căng mới khó. Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam là nơi Bạn được tập điều đó với người thật, có người hướng dẫn.
Kỹ năng này tập được
Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam: 2 hoặc 3 ngày học trực tiếp, luyện kỹ năng qua tình huống công việc thật.



