Active ListeningBasic Listening

Vì sao Basic Listening thường chưa đủ

Đọc bài

Tóm lược bài gốc

Gordon Model dạy hai kiểu lắng nghe: Basic Listening và Active Listening. Basic Listening giúp người kia bắt đầu nói và thấy được tiếp nhận. Nhưng bài cho rằng thường là chưa đủ, vì người nói vẫn chưa có bằng chứng là bạn hiểu họ. Active Listening bù chỗ đó, và còn giúp người kia tự giải quyết vấn đề của mình.

Bài gốc · 01

Bài gốc nói gì

  1. Basic Listening gồm Attending, Silence, Door Openers và Acknowledgment Responses.
  2. Bốn hạn chế của Basic Listening: ít tương tác, người nói không biết bạn chấp nhận hay bác bỏ, chưa giúp họ đào sâu vấn đề, và không cho bằng chứng bạn đã hiểu.
  3. Active Listening là cách nói lại điều bạn hiểu để người kia biết bạn đang nghe và để kiểm tra mình có hiểu đúng không.
  4. Bốn lý do dùng Active Listening: người tự giải quyết vấn đề sẽ giỏi và tự chủ hơn, họ có nhiều thông tin hơn người ngoài, giải pháp do bạn đưa mà hỏng thì bạn bị coi là chịu trách nhiệm, và giải pháp do bạn đưa mà thành công thì không giúp họ tự tin và độc lập.
Góc nhìn · 02

Gật đầu chưa có nghĩa là đã hiểu

Nhân viên gõ cửa, ngồi xuống, kể một chuyện đang làm họ rối. Bạn đặt điện thoại xuống, nhìn họ, gật đầu, thỉnh thoảng "ừ", "rồi sao nữa". Năm phút sau Bạn nói: "Ừ, anh hiểu rồi. Em làm thế này nhé." Họ ra về, gương mặt không nhẹ đi bao nhiêu, và tuần sau chuyện cũ quay lại bằng một hình hài khác.

Trong sách L.E.T.®, Tiến sĩ Thomas Gordon mô tả giao tiếp như một quá trình hai đầu. Người nói chọn một câu để gói điều đang diễn ra bên trong họ, còn người nghe phải giải mã câu đó để đoán xem họ thật sự đang cảm thấy gì. Giao tiếp chỉ trọn vẹn khi điều người nghe hiểu khớp với điều người nói muốn nói, và theo Gordon, chuyện khớp như vậy hiếm hơn ta tưởng rất nhiều.

Góc nhìn · 03

Vì sao hiểu đúng lại khó

Gordon kể ra nhiều lý do, mình chọn bốn lý do người quản lý gặp hằng ngày. Người ta không phải lúc nào cũng thoải mái nói thẳng điều mình muốn, nhất là với sếp. Có khi chính họ cũng chưa gọi được tên cảm xúc của mình. Cùng một chữ, mỗi người hiểu một kiểu. Và người nghe thường đang bận soạn câu trả lời trong đầu, nên chỉ nghe được nửa câu.

Ba việc Bạn làm trong năm phút đầu, mời người ta mở lời, im lặng để họ nói, và những tiếng "ừ", "vậy à", đều cần thiết. Gordon gọi chúng là Door Openers (lời mời mở lòng), Passive Listening (lắng nghe thụ động) và Acknowledgment Responses (phản hồi ghi nhận). Nhưng cả ba chỉ cho thấy Bạn muốn hiểu, chưa cho người nói bằng chứng nào là Bạn đã hiểu đúng.

Góc nhìn · 04

Bằng chứng của sự hiểu

Active Listening (lắng nghe chủ động) lấp đúng chỗ thiếu đó. Cách làm nghe thì đơn giản: Bạn nói lại, bằng lời của mình, điều Bạn hiểu về cảm xúc và ý của người kia, để họ xác nhận hoặc sửa lại. Ví dụ minh họa: nhân viên than "Làm báo cáo này để làm gì không biết", Bạn đáp "Em thấy mất công mà không chắc có ai đọc". Bạn không khuyên, không giải thích lý do của báo cáo, chỉ đặt lên bàn điều mình nghe được.

Đơn giản về hình thức nhưng khó thành thạo, vì nó đi ngược thói quen nói, khuyên và phán xét của cả đời. Gordon ghi rằng phần đông học viên L.E.T.® đạt mức thành thạo vừa phải sau vài tuần tập có chủ đích.

Góc nhìn · 05

Vì sao không vội đưa giải pháp

Bài của Michelle Adams nêu bốn lý do, sách giải thích nền của hai lý do đầu. Thứ nhất, để người kia tự giải quyết là một khoản đầu tư, vì họ sẽ bớt phụ thuộc và tự chủ hơn. Thứ hai, người quản lý hiếm khi biết đủ về đời sống và công việc của người khác để ra lời giải đúng.

Hai lý do còn lại cùng một gốc: khi Bạn đưa lời giải, trách nhiệm chuyển từ người có vấn đề sang Bạn. Lời giải hỏng thì nhân viên nói "em làm đúng như anh bảo", còn lời giải đúng thì họ chỉ học được rằng gặp chuyện là đi hỏi sếp. Qua 18 năm khởi nghiệp và 7 lần phá sản, mình thấy cái bàn chất đầy vấn đề của người khác là một trong những thứ vắt kiệt người quản lý nhanh nhất.

Chương 5 còn cho thêm một lý do: chuyện kể ra đầu tiên thường chỉ là lớp vỏ. Gordon ví vấn đề của con người như củ hành, phải bóc vài lớp mới tới lõi, và gọi lớp ngoài ấy là presenting problem (vấn đề bề mặt). Một nhân viên than "khách dạo này khó quá" có khi đang lo vì sắp bị cắt ca.

Trả lời ngay câu đầu là giải xong một vấn đề không có thật.

Góc nhìn · 06

Không phải lúc nào cũng dùng

Sách nói rõ mấy giới hạn, và mình thấy người mới học hay bỏ qua chúng.

  • Không cần phản hồi từng câu. Có lúc chỉ cần im lặng hoặc "ừ" là đủ.
  • Khi nhân viên cần thông tin hay nguồn lực mà chỉ Bạn có, như hỏi còn ngân sách không, thì cứ trả lời. Gordon gọi đó là legitimate dependency (phụ thuộc chính đáng), và lúc đó lắng nghe chủ động là lạc chỗ.
  • Khi Bạn đang bận dở việc gấp, hoặc thật lòng không đủ bình tĩnh để nghe, hãy nói thẳng và hẹn lại. Gordon gọi đây là nguyên tắc chiếc cốc đầy: cốc của mình cạn thì không rót cho ai được, và nghe giả vờ thì người kia nhận ra ngay.
  • Có vấn đề nghe xong rồi vẫn cần Bạn hành động, như đổi chỗ ngồi hay xin thêm người. Lắng nghe giúp làm rõ vấn đề, còn việc giải quyết lúc đó là của Bạn.
Góc nhìn · 07

Hiểu không phải là đồng ý

Câu "Em thấy bế tắc thật" khác hẳn câu "Anh cũng thấy việc này bế tắc". Câu đầu ghi nhận cảm xúc của người kia là có thật, câu sau là tán thành. Nhiều người quản lý sợ nghe kỹ thì nhân viên tưởng mình đồng ý, nhưng thực tế người ta hiếm khi được chấp nhận như thế, nên được chấp nhận rồi, họ thường tự cân lại cảm xúc của mình.

Góc nhìn · 08

Câu hỏi suy ngẫm

  1. Trong cuộc nói chuyện gần đây nhất với nhân viên, ai nói ra giải pháp đầu tiên?
  2. Bạn đã bao giờ nói lại điều mình hiểu và được đáp "đúng rồi, ý em là vậy" chưa?
  3. Có bao nhiêu vấn đề trên bàn Bạn đáng ra thuộc về người khác?

Đọc thì hiểu, nhưng thành thói quen thì phải tập có người kèm. Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam có đủ thời gian thực hành cho đúng việc này.

Kỹ năng này tập được

Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam: 2 hoặc 3 ngày học trực tiếp, luyện kỹ năng qua tình huống công việc thật.

Đọc tiếp

Tất cả bài viết