Tóm lược bài gốc
Nhóm nào cũng cần người dẫn dắt, và thái độ, hành vi của người đó ảnh hưởng đến hiệu suất, ý tưởng, năng lượng và mức gắn kết của cả nhóm. Nhiều người đi dẫn dắt mà chưa được chuẩn bị. Tác giả cho rằng khi lãnh đạo bực bội thì hầu như luôn do sự kém hiệu quả của chính người lãnh đạo.
Bài gốc nói gì
- Ví dụ quen thuộc: người giỏi chuyên môn được thăng chức nhưng không biết lãnh đạo.
- Bốn câu hỏi về lãnh đạo mới: có thấy vai trò đáng làm không, có thấy mình thành công không, có gặp kháng cự không, có ước giữ việc cũ không.
- Một nghiên cứu được dẫn cho thấy lãnh đạo hay thất bại vì được đưa vào vị trí đòi hỏi làm việc sát với người khác mà ít ai được học sớm cách hợp tác, nghe đồng cảm và đối diện tôn trọng.
- Kết: ai ở vị trí có ảnh hưởng cũng cần kỹ năng giao tiếp và hóa giải xung đột.
Chức danh đến trước, nhóm đến sau
Bài của Michelle Adams mượn đúng ý mở đầu sách L.E.T.® Ở Chương 1, Tiến sĩ Thomas Gordon viết rằng người lãnh đạo có thể định hình một nhóm hoặc phá hủy nó, và nếu vai trò lãnh đạo thành một trải nghiệm tồi tệ thì hầu như luôn do sự kém hiệu quả của chính người lãnh đạo. Ông cũng công bằng khi nói rằng rất ít người từng được đào tạo bài bản cho việc này. Nghiên cứu ông dẫn cho thấy người lãnh đạo hay thất bại vì được đưa vào vị trí đòi hỏi hợp tác chặt với người khác, mà lại không biết cách làm việc với họ như những cộng sự bình đẳng.
Những gì xảy ra sau ngày bổ nhiệm
Chương 2 mang một cái tên mình rất thích: có chức vụ lãnh đạo không có nghĩa là Bạn đã là người lãnh đạo. Gordon kể khá thật những gì người mới lên thường gặp: có người ghen tị, có người bất bình vì nghĩ lẽ ra họ mới xứng đáng. Bạn bè mới vài tuần trước giờ né mặt, thôi rủ đi ăn trưa. Có người bắt đầu dè dặt và phòng thủ, có người nịnh lộ liễu, có người chống đối bướng bỉnh với mọi kế hoạch mới.
Ông lý giải chuyện này bằng khái niệm "inner child of the past", đứa trẻ cũ trong mỗi người. Từ nhỏ, ai cũng sống dưới quyền của cha mẹ, thầy cô, huấn luyện viên, và mỗi đứa trẻ thử nhiều cách để đối phó. Cách nào hiệu quả thì thành thói quen, và mang theo tới tuổi trưởng thành. Gordon liệt kê mười bốn cơ chế, từ chống đối, nói dối, kết bè, tới phục tùng, nịnh và rút lui.
Điều đáng nhớ là Bạn không phải người tạo ra những phản ứng đó, Bạn chỉ thừa hưởng chúng. Nhóm đã sẵn sàng đối phó với Bạn ngay từ trước khi Bạn dùng đến chút quyền nào.
Người ta chấp nhận Bạn vì được gì
Vậy cái gì làm một người có chức thành người lãnh đạo thật? Gordon kể rằng bước ngoặt trong nghiên cứu lãnh đạo đến khi giới khoa học xã hội nhìn lãnh đạo như một tương tác, trong đó chính thành viên là bên quyết định chấp nhận hay từ chối ảnh hưởng của người đứng đầu. Người ta vào nhóm để đáp ứng nhu cầu của mình, và chỉ chấp nhận sự dẫn dắt của người mà họ tin sẽ giúp họ đáp ứng được điều đó.
Nhưng người lãnh đạo cũng có nhu cầu, trong đó có nhu cầu được cấp trên đánh giá cao. Gordon gọi đây là tình thế khó: một tay lo năng suất cho tổ chức, tay kia lo nhu cầu của thành viên. Ông viết rằng người lãnh đạo hiệu quả không thể chỉ giỏi quan hệ con người, cũng không thể chỉ giỏi năng suất, mà phải có cả hai bộ kỹ năng và biết lúc nào dùng bộ nào.
Cám dỗ làm một mình
Chương 3 nói về cái bẫy mình thấy ở rất nhiều quản lý mới: muốn chứng tỏ mình xứng đáng thật nhanh, nên lao vào tự giải mọi vấn đề. Gordon chỉ ra rằng nhóm nào cũng kháng cự thay đổi và bám vào chuẩn cũ, như một mức "ngày công xứng đáng" mà ai cũng ngầm hiểu. Một người mới mang theo nhiều thay đổi dễ bị xem là đang phá thế cân bằng giữa công sức và quyền lợi, và nhóm sẽ tự vệ.
Rồi tới kiểu giám sát quá tay: đòi báo cáo chi tiết, bắt xin duyệt trước mọi quyết định, và lấy luôn việc của nhân viên về làm cho "đúng".
Ví dụ minh họa: anh Khoa, kỹ thuật viên giỏi được lên trưởng nhóm bảo trì chín người. Tháng đầu, máy nào hỏng khó anh cũng tự xuống sửa, vì sửa nhanh hơn ai hết. Tháng thứ ba, nhóm gọi anh cho mọi ca hỏng, kể cả ca dễ, còn anh thì không còn giờ nào cho kế hoạch bảo dưỡng mà giám đốc đang đợi. Anh đang xây tay nghề của mình, trong khi phá dần năng lực của nhóm.
Sửa giỏi hơn mọi người là lý do Bạn được lên chức, nhưng không phải lý do để người ta chịu Bạn dẫn.
Một người đổi, cả nhà máy thấy
Tin vui nằm ở một nghiên cứu của Đại học Chicago mà Gordon dẫn ở Chương 1, theo dõi một giám đốc nhà máy duy nhất được học các kỹ năng L.E.T.® Một năm sau, người ta phỏng vấn sâu 11 quản đốc trong nhóm của ông và cấp quản lý cao nhất. Trong 160 nhận xét về ông, chỉ năm nhận xét có thể hiểu là chê. Đứng đầu danh sách là biết lắng nghe, với 27 nhận xét, và có 11 nhận xét về sản lượng và lợi nhuận tăng.
Bốn câu hỏi trong bài gốc, về chuyện Bạn có thấy vai trò này đáng làm không và có ước được giữ việc cũ không, là phép thử thật thà. Nếu câu trả lời đang nghiêng về phía mệt mỏi, cách nhìn của Gordon gợi rằng chỗ thiếu là kỹ năng, và kỹ năng thì học được.
Câu hỏi suy ngẫm
- Từ ngày lên chức, ai trong nhóm đã đổi cách cư xử với Bạn, và đó là cơ chế đối phó nào?
- Tuần qua, Bạn đã lấy về làm bao nhiêu việc vốn thuộc về nhân viên?
- Nếu hỏi nhóm vì sao họ chấp nhận sự dẫn dắt của Bạn, Bạn nghĩ họ sẽ nói gì ngoài chữ "sếp"?
Kỹ năng hợp tác, lắng nghe đồng cảm và đương đầu tôn trọng đều học được. Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam dạy đúng những kỹ năng này cho người vừa được giao nhóm.
Kỹ năng này tập được
Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam: 2 hoặc 3 ngày học trực tiếp, luyện kỹ năng qua tình huống công việc thật.



