Tóm lược bài gốc
Theo bài, việc cốt lõi của lãnh đạo nhóm là đỡ nhóm giải quyết vấn đề và hóa giải xung đột. Một nhóm lúc nào cũng làm việc hiệu quả, thành viên thấy gắn kết và có giá trị, thì cần rất ít giám sát. Lãnh đạo thiết yếu khi nhu cầu thành viên chưa được đáp ứng, nhóm không đạt mục tiêu của tổ chức, hoặc xung đột cá nhân chưa giải quyết cản việc hợp tác.
Bài gốc nói gì
- Lãnh đạo hiệu quả cần kỹ năng giao tiếp và hóa giải xung đột cụ thể, để trở thành người biết khuyến khích hợp tác, tin cậy, tôn trọng và năng suất.
- Lãnh đạo phải đảm nhận hai vai: "chuyên gia năng suất" (đáp ứng nhu cầu tổ chức) và "chuyên gia quan hệ con người" (đáp ứng nhu cầu thành viên, đỡ các bên hóa giải xung đột). Thiếu một vai thì vai còn lại cũng không chạy tốt.
- Lưu ý: bài mang tính quảng bá, các khẳng định về chương trình đào tạo của Gordon được nêu ra chứ chưa kèm bằng chứng.
Câu hỏi nghe như khiêu khích
Bài của Michelle Adams đặt một câu hỏi mà người quản lý nào nghe cũng hơi chột dạ: chúng ta có thật sự cần lãnh đạo không? Câu trả lời của bài là có, nhưng không vì lý do người ta hay nghĩ. Bài cũng mang màu quảng bá cho chương trình của Gordon, nên mình đối chiếu lại với sách L.E.T.® để xem lập luận gốc đứng trên cái gì.
Không có vấn đề thì ít cần sếp
Ở Chương 2, Tiến sĩ Thomas Gordon coi chức năng chính của người lãnh đạo nhóm là thúc đẩy việc giải quyết vấn đề. Ông lập luận rằng một nhóm luôn làm việc hiệu quả, thành viên luôn thấy có thành tựu, gắn kết và được coi trọng, thì sẽ ít khi cần đến một người "giám sát". Nhóm thật sự cần lãnh đạo khi thành viên gặp khó trong việc đáp ứng nhu cầu của họ, hoặc khi nhóm không đạt mục tiêu của tổ chức.
Mình thấy cách nhìn này gỡ cho người quản lý một áp lực vô lý. Đội của Bạn chạy êm một tuần không có nghĩa là Bạn thừa, mà có nghĩa là phần việc khó thấy của Bạn đang được làm tốt, và đó là lúc chuẩn bị cho khi vấn đề đến.
Ba loại vấn đề, ba bộ kỹ năng
Gordon dùng Behavior Window (cửa sổ hành vi) để chia vấn đề làm ba loại. Có lúc nhân viên mang vấn đề, chẳng hạn họ lo, bực hay nản vì chuyện của họ. Có lúc Bạn mang vấn đề, vì hành vi của họ đang cản việc của Bạn. Có lúc cả hai cùng mang, khi nhu cầu hai bên va nhau. Ở giữa là vùng không có vấn đề, nơi việc chạy trơn và cả hai đều thấy nhu cầu của mình được đáp ứng.
Theo Gordon, việc của người lãnh đạo là nới rộng vùng giữa ấy, tức tăng thời gian làm việc hiệu quả. Nhưng ba loại vấn đề cần ba loại kỹ năng: lắng nghe để người kia tự gỡ vấn đề của họ, nói thẳng để đáp ứng nhu cầu của mình, và giải quyết xung đột sao cho không ai thua. Ông cũng thừa nhận không người lãnh đạo nào gỡ được hết mọi vấn đề của đội, đó là lý tưởng để hướng tới chứ ông chưa thấy tổ chức nào đạt được.
Hai vai, thiếu một là hỏng
Bài của Adams nói tới hai vai, và sách giải thích kỹ hơn. Ngay Chương 1, Gordon nhắc cuộc tranh luận lâu năm: làm sếp nên hướng về con người hay hướng về công việc. Ông trả lời rằng nghiên cứu chỉ ra người lãnh đạo hiệu quả phải vừa là "chuyên gia quan hệ con người" vừa là "chuyên gia công việc", và thiếu một trong hai đều dẫn đến kém hiệu quả. Ở Chương 2, ông tả hai bộ kỹ năng: một bộ giúp thành viên thấy mình có giá trị và gắn kết với nhóm, một bộ giúp nhóm đạt mục tiêu bằng lập kế hoạch, sắp lịch, điều phối, giải quyết vấn đề và lo nguồn lực.
Sang Chương 11, ông nói thêm một câu mà người quản lý "tốt bụng" nên đọc: đối xử tử tế, đáp ứng nhu cầu, gỡ bỏ những điều gây bất mãn, tự chúng chưa đủ để có năng suất và thành tích cao. Còn ở Chương 2, Gordon gói cái lý của hai vai vào một ý: thành viên muốn ở trong một đội thắng, nhưng không bao giờ muốn đánh đổi bằng giá trị bản thân.
Đội không cần một người sếp tự giải hết mọi bài, mà cần một người bảo đảm không bài nào bị bỏ dở.
Bảo đảm vấn đề được giải quyết
Ở Chương 3, Gordon có một đề mục rất gọn: đừng tự giải quyết vấn đề, hãy bảo đảm vấn đề được giải quyết. Người lãnh đạo tự hào rằng không vấn đề nào lọt khỏi tay mình rồi sẽ điều hành một màn độc diễn, với một đội phụ thuộc chưa từng được tập giải quyết vấn đề. Gordon muốn người lãnh đạo dẫn một quá trình sáu bước: xác định vấn đề, đưa ra các phương án, đánh giá chúng, ra quyết định, thực hiện, rồi theo dõi kết quả. Ở bước đầu, đội thường giúp được nhiều, vì người lãnh đạo hay là người nhận ra vấn đề muộn.
Ví dụ minh họa: anh Phong, trưởng nhóm kỹ thuật ở một công ty phần mềm tại Hà Nội, được cả nhóm quý vì không bao giờ gắt. Nhưng anh ngại nhắc hạn, ba lần bàn giao trễ, khách phàn nàn, và chính những người giỏi trong nhóm bắt đầu nản vì công sức của họ chìm trong một dự án bị chê. Anh Phong làm tốt một vai và bỏ trống vai còn lại, và đội không cảm ơn anh vì điều đó.
Câu hỏi suy ngẫm
- Tuần qua Bạn dành bao nhiêu thời gian tự tay gỡ vấn đề, và bao nhiêu thời gian giúp người khác tự gỡ?
- Nếu hỏi đội, họ sẽ nói Bạn đang nghiêng về vai con người hay vai công việc?
- Vấn đề nào đang nằm trên bàn Bạn mà thật ra một người trong đội gỡ tốt hơn?
Mỗi vai đòi một bộ kỹ năng riêng, và hiếm ai sinh ra đã có đủ cả hai. Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam là nơi Bạn tập cả hai, để đội cần Bạn vì đúng lý do.
Kỹ năng này tập được
Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam: 2 hoặc 3 ngày học trực tiếp, luyện kỹ năng qua tình huống công việc thật.



