Tóm lược bài gốc
Khi chương trình L.E.T.® chính thức ra mắt năm 1977, nhiều người gọi nó là "mềm" và quá lấy nhân viên làm trung tâm. Bài nhìn lại những chỉ trích đó và cho rằng đến nay chương trình vẫn được dạy khắp thế giới, vì các kỹ năng quan hệ mà L.E.T.® dạy ngày càng được coi là cần thiết cho lãnh đạo.
Bài gốc nói gì
- Các chỉ trích thuở đầu: quản lý họp nhóm nhiều, chia sẻ quyền với thành viên, tin vào "trí tuệ của nhóm", và Active Listening bị coi như trị liệu tâm lý đem vào công sở.
- Các kỹ năng mà tác giả cho là lãnh đạo mới cần: điều hành họp có sự tham gia, Active Listening, I-Message, giải quyết xung đột để cả hai bên được đáp ứng nhu cầu, và nhận ra Roadblocks.
- Kết: L.E.T.® dạy người ta hòa hợp hơn, và điều đó có lợi cho kinh doanh.
- Ghi chú lịch sử: năm 1955 Gordon xuất bản "Group-Centered Leadership", nền móng của L.E.T.®
Lời chê có từ trước
Bài của Michelle Adams nhắc lại rằng khi chương trình L.E.T.® chính thức ra mắt năm 1977, nhiều người chê nó "mềm", quá lấy nhân viên làm trung tâm. Đọc lời bạt trong sách L.E.T.®, mình thấy lời chê ấy còn có trước cả chương trình. Tiến sĩ Thomas Gordon kể rằng năm 1955 ông xuất bản cuốn đầu tiên, Group-Centered Leadership, và đồng nghiệp trong ngành hầu như không đọc. Ông tự đoán có thể sách dở, có thể mô hình chưa hoàn thiện, hoặc như ông tin về sau, nó đi quá xa so với thời đó.
Những ý bị coi là quá xa ấy là gì? Người lãnh đạo không nên dùng quyền lực, nên mời nhóm cùng quyết những việc lớn, có thể tin vào trí tuệ của nhóm, nên thu hẹp khoảng cách địa vị với nhân viên, và thưởng phạt không phải là động lực hiệu quả. Gordon viết rằng ngày nay những quan niệm ấy đã thành tư duy chủ đạo về lãnh đạo tổ chức, và nhiều ý đã được nghiên cứu xác nhận.
Mềm bị nhầm với dễ dãi
Ở Chương 8, Gordon giải thích gốc của lời chê. Những người phản đối trường phái quan hệ con người thường đánh đồng nó với Method II, tức kiểu giải quyết mâu thuẫn mà nhân viên thắng còn người lãnh đạo thua. Họ gọi đó là quản lý mềm mỏng, lãnh đạo dễ dãi.
Điều thú vị là Gordon đồng ý với họ một nửa: dễ dãi thật sự có hại. Người lãnh đạo nhường hết để có nhân viên vui vẻ sẽ ôm phẫn uất, mang nỗi ấm ức về nhà, và cuối cùng có một đội làm ít, không bám vào công việc. Ông so với cha mẹ dễ dãi và những lớp học của thầy cô quá dễ dãi, nơi cả dạy lẫn học đều gần như không diễn ra được. Theo ông, nhiều người rơi vào dễ dãi chỉ vì thấy nó đỡ tệ hơn độc đoán, mà không biết còn một lựa chọn thứ ba.
Lựa chọn thứ ba đó là Method III, tức phương pháp không ai thua, nơi nhu cầu của cả hai bên đều phải được đáp ứng. Trong phương pháp này, người lãnh đạo cũng không được thua. Gọi nó là mềm thì sai ngay từ định nghĩa.
L.E.T.® đòi Bạn nói thẳng
Đọc kỹ sách, phần "cứng" chiếm không ít. Ở Chương 6, Gordon viết về những người lãnh đạo thiếu quyết đoán, không chịu đương đầu với ai: vấn đề hiếm khi được giải quyết, còn họ chịu đựng trong im lặng hoặc tích oán giận. Chính ông gọi kiểu cam chịu một quan hệ không công bằng ấy là dễ dãi. Do đó I-Message (thông điệp "Tôi") được dạy như một kỹ năng quyết đoán: nói rõ hành vi nào đang gây vấn đề cho Bạn, Bạn cảm thấy gì, và nó ảnh hưởng cụ thể thế nào đến việc của Bạn.
Ở chương cuối, Gordon còn nói đến rủi ro. Nói thật điều mình nghĩ nghĩa là để người khác biết mình là ai. Lắng nghe thật nghĩa là chấp nhận có thể bị thay đổi quan điểm. Theo ông, giao tiếp như vậy cần sự vững vàng bên trong và lòng can đảm, và mình chưa thấy kỹ năng "mềm" nào đòi người học nhiều can đảm đến thế.
Ví dụ minh họa: anh Tuấn, trưởng ca một xưởng may, tự nhận mình dễ tính. Tổ viên xin về sớm anh cho, xin đổi ca anh đổi, ai giao hàng trễ anh lặng lẽ ở lại làm bù. Ba tháng sau anh kiệt sức, về nhà hay cáu, và bắt đầu nói nặng trong các buổi giao ca. Tổ viên ngạc nhiên vì anh Tuấn hiền thế mà dạo này khó tính. Anh không thiếu sự cứng rắn, anh thiếu một cách nói ra nhu cầu của mình từ sớm, trước khi nó thành cơn giận.
Bằng chứng từ một nhà máy
Gordon cũng dẫn một nghiên cứu thực hiện tại Đại học Chicago, theo dõi một giám đốc nhà máy duy nhất được học các kỹ năng L.E.T.® Một năm sau khi ông đổi cách lãnh đạo, người ta phỏng vấn sâu 11 quản đốc dưới quyền ông cùng toàn bộ cấp quản lý cao nhất. Trong 160 nhận xét riêng biệt về ông, chỉ có năm nhận xét có thể hiểu là nói đến điểm không mong muốn. Về tác động, 21 nhận xét nói sự phối hợp giữa các phòng ban tăng, 11 nhận xét nói sản lượng và lợi nhuận tăng, 4 nhận xét nói hiệu quả tăng và chi phí giảm.
Gordon tự thừa nhận dữ liệu này mang tính chủ quan, dù do một tổ chức độc lập thu thập. Mình nghĩ chính vì thế mà nó đáng tin hơn một lời quảng cáo. Ở Chương 1, ông viết rõ người lãnh đạo hiệu quả phải giỏi cả chuyện con người lẫn chuyện công việc, thiếu một trong hai đều dẫn đến kém hiệu quả.
L.E.T.® không bảo Bạn hiền hơn, nó đòi Bạn vừa nghe được người khác vừa dám nói thật nhu cầu của mình.
Câu hỏi suy ngẫm
- Khi có mâu thuẫn, Bạn hay nghiêng về đầu nào: thắng bằng quyền, hay nhường cho yên chuyện?
- Có nhu cầu nào của Bạn ở chỗ làm mà Bạn đã nhịn quá lâu không nói ra?
- Nếu đội Bạn được phỏng vấn như nhà máy kia, họ sẽ nhắc đến Bạn bằng những chữ nào?
Mềm hay cứng, câu trả lời rõ nhất là tự mình thử. Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam là nơi Bạn tập cả hai nửa, nghe và nói thẳng, trước khi mang về đội của mình.
Kỹ năng này tập được
Lớp L.E.T.® thuộc chương trình do Gordon Training International phát triển, VIA Edu đại diện tại Việt Nam: 2 hoặc 3 ngày học trực tiếp, luyện kỹ năng qua tình huống công việc thật.



